Spardha Sankalp

FIFA आणि भारत FIFA विश्वचषक 2026 UPSC | MPSC | PSI | STI | ASO | Talathi | Police Bharti  स्पर्धा परीक्षा विशेष 📌 प्रस्तावना फिफा (FIFA) विश्वचषक ही दर चार वर्षांनी आयोजित होणारी प्रमुख आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धा आहे. २०२६ ची स्पर्धा (११ जून — १९ जुलै २०२६) ही मालिकेची २३ वी आवृत्ती होती, आणि इतिहासातील अनोखी ठरली — यजमानपद तीन देशांनी (अमेरिका, कॅनडा, मेक्सिको) संयुक्तपणे घेतले आणि सहभागी संघांची संख्या ३२ वरून वाढवून ४८ करण्यात आली  होती. 🎯 FIFA म्हणजे काय? FIFA (Fédération Internationale de Football Association) ही जगातील फुटबॉलची सर्वोच्च प्रशासकीय संस्था आहे. पूर्ण नाव     -      Fédération Internationale de Football Association स्थापना -      १९०४ मुख्यालय   -      झुरिच, स्वित्झर्लंड स्पर्धा          -      FIFA World Cup वारंवारता   -      दर ४ वर्षांनी 🎯 FIFA विश्वचषकाचा इतिहास पहिली स्पर्धा : १९३० यजमान देश : उरुग्वे पहिला विजेता : उरुग्वे आज...

📌 प्रस्तावना ग्रामीण रोजगाराच्या क्षेत्रात केंद्र सरकारने एक महत्त्वपूर्ण बदल करत 'VB-G RAM G' (Viksit Bharat – Gramin Rozgar Aur Aajeevika Mission Guarantee) अर्थात 'विकसित भारत – रोजगार आणि उपजीविका हमी अभियान (ग्रामीण) कायदा, २०२५' लागू केला आहे. या कायद्याद्वारे सुमारे २० वर्षांपासून अस्तित्वात असलेला महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा (MGNREGA) , २००५ रद्द करून त्याऐवजी नवीन कायदेशीर चौकट लागू करण्यात आली आहे. हा कायदा १ जुलै २०२६ पासून संपूर्ण ग्रामीण भारतात लागू झाला. UPSC आणि MPSC च्या दृष्टीने हा विषय केवळ रोजगार हमीपुरता मर्यादित नसून "Social Safety Net" पासून "Asset Creation Based Development Model" कडे झालेला धोरणात्मक बदल म्हणून अत्यंत महत्त्वाचा आहे. 📖 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्व UPSC >      GS Paper 2 शासन व्यवस्था (Governance) सामाजिक न्याय (Social Justice) >      GS Paper 3 भारतीय अर्थव्यवस्था ग्रामीण विकास समावेशक विकास हवामान बदलाशी संबंधित विकास MPSC >      GS Paper 3 ग्रामीण विकास मानवी ...

 🏃 🏃 आशियाई रिले चॅम्पियनशिप २०२६ भारतीय महिलांची सुवर्ण झेप 🏃 🏃  📌प्रस्तावना: चीनमधील शाओशिंग येथे आयोजित आशियाई रिले चॅम्पियनशिप २०२६ मध्ये भारताने उत्कृष्ट कामगिरी दाखवून एकूण १ सुवर्ण, १ रौप्य आणि १ कांस्य पदक जिंकले.  विशेषतः महिला ४×१०० मीटर रिले संघाने संघटनात्मक समन्वय आणि हंगामातील सर्वोत्तम वेळ नोंदवत सुवर्णपदक पटकावले. हा विजय भारताच्या क्रीडा क्षमतेच्या वाढीचा आणि महिला खेळाडूंच्या वाढत्या प्रभावाचा महत्त्वपूर्ण पुरावा आहे.

  एल निनो म्हणजे काय? ENSO चक्र, Walker Circulation,  IOD आणि 2026 चा IMD मान्सून अंदाज   एल निनो म्हणजे काय? — UPSC दृष्टीकोनातून पूर्ण स्पष्टीकरण (2026 चा संदर्भ) १. El Niño आणि La Niña — संकल्पना आजकाल बातम्यांमध्ये 'एल निनो' (El Niño) हा शब्द वारंवार ऐकायला मिळतो. २०२६ साली एल निनो सक्रिय राहण्याची शक्यता वर्तवली आहे—IMD चा अंदाज आहे की मान्सून LPA च्या फक्त ९०% राहू शकतो. एल निनो म्हणजे नक्की काय? El Niño म्हणजे मध्य व पूर्व उष्णकटिबंधीय पॅसिफिकमध्ये समुद्र पृष्ठभागाचे तापमान सरासरीपेक्षा जास्त होते. त्यामुळे व्यापारी वारे (trade winds) कमकुवत होतात, Walker Circulation कमी होते आणि पॅसिफिकमधील उष्णता पूर्वेकडे (दक्षिण अमेरिका) सरकते. या परिस्थितीमुळे भारतात मान्सून पाऊस कमी पडण्याची शक्यता वाढते. La Niña El Niño चा उलटा टप्पा आहे; पूर्व पॅसिफिक थंड होते, व्यापारी वारे अधिक तीव्र होतात, Walker Circulation मजबूत होते आणि भारताकडे आर्द्रतेचा प्रवाह वाढतो — परिणामी चांगला मान्सून येण्याची शक्यता. १. १  दोघांमध्ये मुख्य फरक El Niño = उष्ण टप्पा (warm phase); Trade ...